Түркістан өңірі соңғы жылдары еліміздің агроөнеркәсіптік дамуындағы басты драйверлердің біріне айналып келеді. Мемлекет қолдауы мен инвестициялық белсенділіктің нәтижесінде өңірде ауыл шаруашылығын жаңа деңгейге көтеретін ауқымды жобалар жүзеге асырылуда. Солардың ішіндегі ең ірісі әрі стратегиялық маңызы жоғары бастамалардың бірі – Келес ауданында бой көтеріп жатқан заманауи «Ecoculture-Eurasia» жылыжай кешені.
Бұл жоба Қазақстандағы ғана емес, бүкіл Еуропа кеңістігіндегі ең ірі жабық агроөндірістік кешендердің біріне айналмақ. Ауқымы мен технологиялық мүмкіндіктері жағынан теңдессіз саналатын мега-жоба ауыл шаруашылығы саласын индустрияландыруға, ішкі нарықты сапалы өніммен қамтамасыз етуге және еліміздің экспорттық әлеуетін арттыруға бағытталған. Сонымен қатар бұл кешен Қазақстанның азық-түлік қауіпсіздігін нығайтып, импорттық өнімдерге тәуелділікті азайтуға мүмкіндік береді.
Бүгінде Келес ауданында қызу құрылыс жұмыстары жүріп жатыр. Заманауи технологияларға негізделген өндірістік кешеннің әрбір бөлігі халықаралық стандарттарға сай салынуда. Қажетті инженерлік және коммуналдық инфрақұрылым толық тартылып, өндірістік алаңдарды жабдықтау жұмыстары қарқынды жүргізілуде. Алдағы тамыз айында жылыжай кешенін ресми түрде іске қосу жоспарланып отыр.
Жобаның негізгі бағыты – экологиялық таза әрі жоғары сапалы қызанақ өндіру. Бүгінде алғашқы кезеңнің өзінде 51 гектардан астам аумақта өндіріс жолға қойылып, 27 мың тонна өнім алынған. Бұл көрсеткіш жобаның тиімділігі мен әлеуетінің жоғары екенін дәлелдейді.
Алайда бұл тек бастамасы ғана. Алдағы жылдары кешеннің өндірістік көлемі кезең-кезеңімен ұлғайтылып, жылыжай алқабы 500 гектарға дейін жеткізілмек. Жоба толық жүзеге асқан кезде бұл нысан әлемдегі ең ірі жоғары технологиялық жылыжай кешендерінің біріне айналады. Жоспар бойынша 2030 жылы кешен толық қуатына шығып, жыл сайын 240 мың тоннаға дейін қызанақ өндіретін болады. Мұндай көлем Қазақстанның жылыжай шаруашылығы тарихындағы рекордтық көрсеткіштердің бірі болмақ.
Жоба Мемлекет басшысының агроөнеркәсіптік кешенді дамыту, азық-түлік қауіпсіздігін күшейту және импортқа тәуелділікті төмендету жөніндегі тапсырмалары аясында жүзеге асырылуда. Инвестициялық бастаманың жалпы құны 42 миллиард теңгені құрайды. Бұл – еліміздің ауыл шаруашылығы саласына бағытталған ең ірі инвестициялық жобалардың бірі.
Жобаны қаржыландыруды Қазақстанның Даму банкі жүзеге асыруда. Мемлекеттік қолдау мен инвесторлардың белсенді қатысуы нәтижесінде құрылыс жұмыстары белгіленген кестеге сәйкес жүргізілуде. Кешеннің өндірістік тиімділігін арттыру мақсатында әлемдік деңгейдегі технологиялар енгізілмек. Атап айтқанда, жылыжай Нидерландтан жеткізілетін заманауи құрал-жабдықтармен жабдықталады. Бұл жүйелер өндіріс үдерістерін толық автоматтандырып, энергия мен су ресурстарын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
Кешенде климаттық бақылау, суару, тыңайтқыш беру және өнімді жинау жұмыстары жоғары технологиялық басқару жүйелері арқылы жүзеге асырылады. Соның арқасында өнім сапасы тұрақты сақталып, өндіріс тиімділігі бірнеше есе артады. Мұндай технологиялар әлемдегі жетекші агроөнеркәсіптік орталықтарда ғана қолданылады.
Жобаның әлеуметтік маңызы да ерекше. Кешен іске қосылған кезде мыңнан астам жаңа жұмыс орны ашылады деп күтілуде. Бұл Келес ауданы мен оған жақын елді мекендердегі тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамтуға мүмкіндік береді. Ал жоба толық қуатына шыққан сайын еңбек нарығындағы сұраныс артып, жаңа мамандарды даярлау қажеттілігі туындайды. Осылайша, жоба өңірдегі әлеуметтік тұрақтылық пен халықтың әл-ауқатын арттыруға да оң әсерін тигізеді.
Өндірілген өнім тек ішкі нарықтың қажеттілігін қамтамасыз етіп қана қоймай, шетелдік нарықтарға да экспортталмақ. Негізгі экспорттық бағыт ретінде Ресей Федерациясының Сібір және Қиыр Шығыс өңірлері белгіленген. Бұл аймақтарда сапалы көкөніс өнімдеріне сұраныс жоғары. Сондықтан Түркістанда өндірілген қызанақтың халықаралық нарықта өз орнын табуына барлық мүмкіндік бар.
Сарапшылардың пікірінше, бұл жоба Қазақстанның жылыжай өнімдері нарығындағы бәсекеге қабілеттілігін арттырып, елді өңірлік көшбасшылар қатарына шығаруға ықпал етеді. Сонымен қатар экспорт көлемінің ұлғаюы мемлекеттік бюджетке қосымша кіріс әкеліп, агроөнеркәсіптік кешеннің дамуына жаңа серпін береді.
Жобаның стратегиялық серіктесі – жылыжай көкөністерін өндіру саласында халықаралық деңгейде танылған ірі компаниялардың бірі саналатын ЭКО-культура агрохолдингі. Компанияның көпжылдық тәжірибесі мен инновациялық технологиялары өндіріс тиімділігін арттырып, әлемдік стандарттарға сай өнім шығаруға мүмкіндік береді.
Қазіргі уақытта әкімшілік-тұрмыстық ғимараттар, қойма кешендері және өндірістік инфрақұрылым нысандарының құрылысы жалғасуда. Бірқатар маңызды техникалық нысандар пайдалануға беріліп, өндірістік жүйелерді іске қосу кезеңі басталған.
Келес ауданында жүзеге асырылып жатқан бұл мега-жоба – Қазақстан ауыл шаруашылығының жаңа дәуірге қадам басқанын көрсететін жарқын мысал. Заманауи технологиялар, ірі инвестициялар және халықаралық тәжірибенің үйлесуі нәтижесінде Түркістан өңірі еліміздің аграрлық картасындағы стратегиялық орталықтардың біріне айналуда.
Алдағы уақытта «Ecoculture-Eurasia» кешені тек Келестің ғана емес, бүкіл Қазақстанның мақтанышына айналып, отандық агроөнеркәсіптің әлемдік нарықтағы беделін арттыратын маңызды өндірістік орталық болмақ.
