Түркістан облысында отандық тауар өндірушілерді қолдау және қазақстандық өнімдердің сауда орындарындағы үлесін арттыру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүзеге асырылуда. Бұл бастама Қазақстан Республикасы Премьер-министрі Олжас Бектеновтің тапсырмасына сәйкес қолға алынып, жергілікті өндірушілердің өнімдерін нарыққа кеңінен шығару мен тұтынушыларға қолжетімді етуге бағытталған маңызды шаралардың бірі болып отыр.
Бүгінде мемлекет тарапынан отандық кәсіпкерлерді қолдау, ішкі нарықтағы қазақстандық өнімдердің бәсекеге қабілеттілігін арттыру және импортқа тәуелділікті азайту мақсатында нақты міндеттер жүктелген. Осыған байланысты сауда нысандарында қазақстандық тауарларға басымдық беру және оларды сатып алушыларға қолайлы әрі көрнекі орындарға орналастыру мәселесіне ерекше назар аударылуда.
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 27 наурыздағы №264 бұйрығымен бекітілген Ішкі сауда қағидаларына сәйкес, сауда объектілері отандық өнімдерді қолдауға бағытталған бірқатар талаптарды орындауға міндетті. Атап айтқанда, ішкі сауда субъектілері қазақстандық өнімдерді арнайы «Қазақстанда жасалған» белгісі бар маңдайшалар мен жеке сөрелер арқылы ерекшелеуі тиіс. Мұндай тәсіл сатып алушылардың назарын отандық өнімдерге аударып, оларды таңдауды жеңілдетеді.
Сонымен қатар қағида талаптарына сәйкес, Қазақстанда өндірілген тауарлар сауда орындарында ең қолайлы аймақтарға, яғни тұтынушылардың көз деңгейіндегі сөрелерге орналастырылуы қажет. Бұл отандық өнімдердің көрінуін арттырып, олардың сатылым көлемін ұлғайтуға ықпал етеді. Мамандардың айтуынша, өнімнің дүкендегі орналасу орны тұтынушылардың таңдау жасауына тікелей әсер етеді. Сондықтан қазақстандық тауарларды тиімді орналастыру олардың нарықтағы үлесін көбейтуге мүмкіндік береді.
Қолданыстағы талаптарға сәйкес, сауда объектілеріндегі азық-түлік және азық-түлік емес тауарларға арналған жалпы сауда алаңы мен сөре кеңістігінің кемінде 30 пайызы отандық өнімдерге бөлінуі тиіс. Бұл талап қазақстандық өндірушілердің өнімдерін кеңінен таныстырып, олардың ішкі нарықтағы позициясын нығайтуға бағытталған.
Сондай-ақ ішкі сауда субъектілеріне жоғары сұранысқа ие тауарлармен қатар «Қазақстанда жасалған» белгісі бар өнімдерді орналастыру арқылы кросс-сауда тәсілін қолдану міндеттелген. Мұндай әдіс сатып алушылардың назарын отандық өнімдерге аударып, олардың сұранысын арттыруға мүмкіндік береді. Нәтижесінде жергілікті кәсіпорындар шығаратын өнімдердің танымалдығы өсіп, отандық өндірісті дамытуға қосымша қолдау көрсетіледі.
Ережелерге сәйкес, қазақстандық өндірушілер немесе олардың өнімдерін жеткізушілер сауда желілеріне жазбаша өтінім берген жағдайда, сауда орындары арнайы сөре кеңістігін бөліп, өнімдерді орналастыру жұмыстарын қамтамасыз етуі қажет. Ал мұндай өтінімдер болмаған жағдайда, сауда объектілері Отандық өндірушілердің бірыңғай тізілімі негізінде сөрелерді қазақстандық өнімдермен толықтыру шараларын қабылдайды.
Осы талаптарды жүзеге асыру аясында Түркістан облысындағы ірі сауда желілерінде отандық өнімдерге арнайы орындар белгіленіп, қазақстандық тауарларға басымдық берілуде. Әсіресе сүт өнімдері мен ірімшік түрлерін өндіретін отандық кәсіпорындардың өнімдері үшін «Қазақстанда жасалған» логотиптері бар арнайы маңдайшалар орнатылған.
Бүгінде Magnum сауда желісінің сөрелерінде отандық өндірушілердің Natige, Эмир, Айс, Дони ЛТД, Майлыкент Сүт және Бурненский брендтерінің ірімшік өнімдері кеңінен ұсынылып отыр. Бұл өнімдер арнайы белгіленген сөрелерге орналастырылып, тұтынушыларға оңай қолжетімді етілген. Мұндай тәсіл сатып алушылардың қазақстандық өнімдерді жылдам тауып, таңдау жасауына қолайлы жағдай қалыптастыруда.
Мамандардың пікірінше, отандық өнімдерді қолдауға бағытталған мұндай шаралар жергілікті өндірушілердің өндіріс көлемін арттыруға, жаңа жұмыс орындарын ашуға және өңір экономикасының дамуына оң әсер етеді. Сонымен қатар халық арасында қазақстандық тауарларға деген сенімді күшейтіп, ішкі нарықтағы ұлттық өнімдердің үлесін көбейтуге мүмкіндік береді.
Жалпы алғанда, Түркістан облысында жүзеге асырылып жатқан бұл жұмыстар отандық өндірісті қолдау саясатының нақты нәтижесін көрсетеді. Сауда орындарында қазақстандық өнімдерге басымдық беру арқылы жергілікті кәсіпорындардың дамуына қолайлы жағдай жасалып, тұтынушылардың сапалы әрі сенімді отандық тауарларды таңдауға мүмкіндігі артып келеді. Бұл өз кезегінде ұлттық экономиканың нығаюына және қазақстандық брендтердің бәсекеге қабілеттілігінің артуына негіз болмақ.
