Түркістан облысы, атап айтқанда Сарыағаш ауданы – еліміздің ауыл шаруашылығы, оның ішінде жылыжай өнімдерінің негізгі доноры. Жақында аудан әкімі Арман Абдуллаевтың қатысуымен өткен кездесу бұл саладағы тек экономикалық емес, сонымен қатар әлеуметтік-құқықтық мәселелердің де пісіп-жетілгенін көрсетті.
Кездесудегі ең түйткілді мәселе – шетелдік өнімдердің ішкі нарыққа әсері. Оңтүстік өңірлердегі диқандар үшін көрші елдерден келетін арзан өніммен бәсекелесу қиындап барады.
Аудан басшылығы бұл мәселені жергілікті деңгейде ғана емес, Ауыл шаруашылығы, Сауда және интеграция министрліктерімен бірлесе шешуге ниетті. Бұл – мәселенің жүйелі сипат алғанының белгісі.
Кедендік бекеттердегі фитосанитариялық бақылау мен тауарларды зерделеу жұмыстары импорттық өнімнің сапасына қойылатын талапты қатайтады. Бұл «көлеңкелі» импорттың жолын кесіп, отандық өндірушілерге тең мүмкіндік берудің бір жолы.
Билік тарапынан кәсіпкерлерге қызанақ бағасын негізсіз көтермеу туралы ұсыныс тасталды. Бұл жерде екіжақты мүдде қақтығысы бар: халықтың мүддесі — қолжетімді азық-түлік себеті, шаруаның мүддесі — кеткен шығынды ақтап, пайда табу.
«Екіжақты міндеттемелер аясында нақты келісім жасау» қажеттігінің айтылуы — нарықтық қатынастарды әкімшілік жолмен емес, заңды келісімшарттар арқылы реттеуге көшудің нышаны.
Сараптама көрсеткендей, ауыл шаруашылығындағы бағаның құбылмалы болуының басты себебі – сақтау және тарату жүйесінің ақсауы. Осы тұрғыда облыста 5 гектар жерге көтерме-тарату орталығының салыну жоспары – стратегиялық маңызы бар қадам.
Мұндай орталықтың пайда болуы делдалдардың санын азайтып, шаруаларға өз өнімін тікелей өткізуге мүмкіндік береді. Бұл, сайып келгенде, өнімнің өзіндік құнын төмендетіп, нарықтағы бағаны тұрақтандырады.
Жиынға прокуратура мен полиция басшыларының қатысуы кездейсоқ емес. Бұл — сауда талаптарының сақталуын бақылау мен заңсыз әрекеттердің (бағаны қолдан өсіру, контрабанда) алдын алудың кепілі. Аудан әкімі атап өткендей, барлық реформалар мен жұмыстар тек заң аясында жүзеге аспақ.
Сарыағаш ауданындағы бұл кездесу жергілікті биліктің шаруалардың мұң-мұқтажына құлақ түріп қана қоймай, мәселені шешудің нақты тетіктерін (министрліктермен жұмыс, логистикалық орталық, заңдық бақылау) ұсынғанын көрсетті. Егер жоспарланған көтерме-тарату орталығы іске қосылып, импорттық өнімдерге қатаң фитосанитариялық сүзгі қойылса, өңірдегі жылыжай бизнесі жаңа деңгейге көтерілмек.